Իրավական համակարգում, որտեղ իրավական գործընթացները հաճախ չարաշահվում են քաղաքական նպատակներով, հայտնի փաստաբան, Եվրոպական դատարանում հայ գերիների, պատանդների շահերի պաշտպան Սիրանուշ Սահակյանը նշում է, որ գոյություն ունի իրավական շարունակականության հնարավորություն։
Ձևական առումով, առաջին քայլը կարող է լինել դիմում ներկայացնելու վերադաս ատյաններ՝ Վերաքննիչ և Վճռաբեկ դատարաններ։ Սակայն, ինչպես փաստաբանը նշում է, այս մեխանիզմները հայկական դեպքերում արդյունավետության հարց է կրում։
Ամենաարդյունավետ ուղին դեպի արդարադատություն համարվում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ)։ Ադրբեջանը ճանաչել է ՄԻԵԴ-ի իրավասությունը, ինչը նշանակում է, որ այնտեղ կարելի է վկայակոչել արդար դատաքննության իրավունքի խախտումները։
Սահակյանը նշում է, որ այս ատյանի միջոցով իրենց իրավունքների վերականգնումն իրականացրել են ադրբեջանական քաղբանտարկյալներ, ակտիվիստներ և լրագրողներ, ովքեր ենթարկվել են բռնաճնշումների։ ՄԻԵԴ-ն իրավաբանորեն պարտադիր կատարման ակտեր կարող է ձեռք բերել, ինչը դարձնում է այն ավելի ուժեղ գործիք քաղաքական ճնշումների դեմ պայքարում։
ՄԻԵԴ դիմելու համար պարտադիր չէ նախապես սպառել Ադրբեջանի ներպետական վերադաս ատյանների հնարավորությունները։ Սա պահանջվում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի կողմից։ Եթե պաշտպանության միջոցը տեսականորեն գոյություն ունի, սակայն ձևական է և չի կարող իրականում արդյունավետ գործել, դիմումատուները կարող են ազատվել այդ պարտականությունից՝ պարզապես հիմնավորելով, թե ինչու են համարում այն անարդյունավետ։
Հայկական կողմն ունի նախադեպ, երբ ադրբեջանական ատյաններն արդյունավետ չեն եղել։ Օրինակ, Գուրգեն Մարգարյանի գործով Իլհամ Ալիևի՝ Ռամիլ Սաֆարովի ներման հրամանագիրը որևէ կերպ չի վիճարկվել ներպետական դատարաններում։ Նմանատիպ անարդյունավետություն է գրանցվել նաև այլ զոհերի գործերով, ինչպիսիք են Խոջոյանը, Սարիբեկյանը և Բադալյանը, ինչպես նաև սեփականության իրավունքի գործերով։
Ինչ վերաբերում է Ռուբեն Վարդանյանի գործով հնարավոր դիմումներին, փաստաբանական խումբը պլանավորում է հայտարարություն կատարել։ Նույնպես ընթանում են խորհրդակցություններ Արցախի ռազմաքաղաքական նախկին ղեկավարության ներկայացուցիչներին պահվող անձանց ընտանիքների հետ։ Սահակյանը վստահ է, որ այս գործընթացները կունենան իրավական շարունակականություն։
