Հայաստանի իշխանությունները, հատկապես պաշտպանության նախարարությունը, համակարգված կերպով թերակատարում են ռազմարդյունաբերության ոլորտի զարգացման համար նախատեսված պետական բյուջետային ծախսերը։ Այս կարևոր խնդիրը, որը վերաբերում է երկրի անվտանգությանը, վերլուծել և մեկնաբանել է Ռազմարդյունաբերության կոմիտեի նախկին նախագահ Ավետիք Քերոբյանը։
Իմ վերլուծության համաձայն՝ պետությունը չի ակտիվորեն մասնակցում ոլորտի զարգացմանը՝ չթելադրելով հստակ ուղղություններ և չկողմնորոշելով ընկերություններին։ Սա հանգեցնում է այն իրավիճակի, երբ պետական ֆինանսավորումը չի համապատասխանում իրական կարիքներին։
Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2023-25 թվականների ընթացքում ռազմարդյունաբերության ոլորտին պետական բյուջեից տրամադրվել է մոտ 170 մլրդ դրամ։ Սակայն այս ընթացքում ընդհանուր ռազմական ծախսերը կազմել են մոտ 2 տրլ դրամ։ Արդյունքում, ռազմարդյունաբերական արտադրանքի վրա ծախսվել է ընդամենը 10 տոկոսը՝ ցույց տալով ծախսերի կատարման ցածր մակարդակը։
Այս թերակատարումը, ինչպես նշում է նախկին կոմիտեի ղեկավարը, վերջին 5-6 տարիներ շարունակ անշեղորեն գոյություն ունի։ Օրինակ, 2025 թվականի վերջին ծախսերի թերակատարումը կազմել է 50 տոկոս, ինչը, ըստ Քերոբյանի, անընդունելի է հակամարտության մեջ գտնվող և պայթյունավտանգ տարածաշրջանում գտնվող երկրի համար։
Այսօր, երբ պետական ֆինանսավորումը սահմանափակ է, մասնավոր ընկերություններն իրենց միջոցներով են զբաղվում ռազմարդյունաբերական արտադրանքի մշակումներով։ Սա, թեև և՛ ինովացիայի, և՛ մասնավոր ձեռնարկատիրության համար դրական է, սակայն պետության կողմից համակարգված և կանխատեսելի աջակցության բացակայությունը խոչընդոտում է ոլորտի կայուն զարգացմանը։
Հատկանշական է նաև այն իրավիճակը, երբ 2025 թվականին ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը հայտարարել էր 1.5 մլրդ դրամի ծախսերի մասին փորձանմուշների արտադրության վրա։ Սակայն կառավարության հրապարակած պաշտոնական տվյալներից պարզ դարձավ, որ իրական ծախսը կազմել է ընդամենը 35 մլն դրամ։ Այսպիսով, հայտարարվածի և իրական ծախսի միջև տարբերությունը կազմում է մոտ 50 անգամ, ինչը լուրջ մտահոգության տեղիք է տալիս։
Ավետիք Քերոբյանի խոսքով՝ այս իրադրությունը ցույց է տալիս, որ պետությունը ոչ թե պարզապես թերակատարում է իր պարտականությունները, այլ, կարելի է ասել, անտեսում է դրանք։ Այս անտեսումը կարող է ունենալ լուրջ հետևանքներ երկրի պաշտպանական կարողությունների և ռազմարդյունաբերական ոլորտի զարգացման համար։
