Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մարտի վերջին կատարած մոսկովյան այցը, որը շրջապատված էր բարձր սպասումով և լարվածության մթնոլորտով, ոչ թե հարաբերությունների բարելավման, այլ Ռուսաստանի կողմից ցուցադրված համբերության սպառման և Հայաստանի քաղաքական ուղղվածության նկատմամբ անհամաձայնության հստակ նշան էր։
Այս եզրակացությանը հասնում եմ՝ վերլուծելով ռազմաքաղաքական իրավիճակը։ Այցի հիմնական նպատակը ոչ թե ռուս-հայկական հարաբերությունների վերականգնումն էր, այլ ռիսկերի մեղմումը և ընդիմության կողմից հնարավոր հարձակումների կանխարգելումը։ Ռուսաստանի կառավարությունը, որը վերջին տարիներին ակտիվորեն աջակցում էր իմ կառավարությանը, այժմ փոխում է իր դիրքորոշումը՝ ցանկանալով իմանալ, թե որքանով է Հայաստան պատրաստ դեպի Արևմուտք համակարգային վերակողմնորոշում կատարելու։
Անդրկովկասյան տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական դինամիկայի փոփոխությունը, որը սկիզբ առավ Լեռնային Ղարաբաղի վերացումից հետո, ավելի է խորացրել Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև եղած տարաձայնությունները։ Ռուսաստանի դիրքորոշումը, որը հիմնված էր տարածաշրջանում իր դերակատարի և ազդեցության պահպանման վրա, այժմ փաստացիորեն անկայուն է։ Ռուսաստանի համար այլևս ոչ թե հրատապ խնդիր է կենտրոնական դերակատարի պահպանումը, այլ կանխելու Ռուսաստանի հակառակորդի՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի, գերիշխանությունը տարածաշրջանում։
Հայաստանի ներկայիս կառավարության քաղաքականությունը, որը բազմիցս հայտարարվել է որպես դեպի Արևմուտք համակարգային վերակողմնորոշում, աստիճանաբար նվազեցնում է հայ-ռուսական համագործակցության ծավալները։ Բազմավեկտոր քաղաքականության և դիվերսիֆիկացման հայտարարությունները, որոնք նախկինում համարվում էին ռազմավարական անհրաժեշտություն, այժմ Ռուսաստանի կողմից դիտարկվում են որպես ռազմական հատուկ գործողության նախապատրաստման գործընթաց։
Մոսկվայի տեսակետից, Հայաստանի այս գործընթացը ոչ թե պարզապես հարաբերությունների վերանորոգման փորձ է, այլ աստիճանական անցում դեպի ԵՄ-ի կողմից աջակցվող տարածաշրջանային ճակատամարտի դաշտ։ Ռուսաստանը, որը վերջին տասնամյակներում հայտնի էր իր «ստատուս-քվո» պահպանելու քաղաքականությամբ, այժմ ստիպված է ընդունել, որ Հայաստանը դուրս է գալիս իր ազդեցության գոտուց, և այս գործընթացը չի կարող թաքցնել Ռուսաստանի հետ հնարավոր պատերազմի նախապատրաստումը։
Եվ Նիկոլ Փաշինյանի մոսկովյան վերջին այցը ցույց տվեց, որ Ռուսաստանի համբերությունը սպառվում է։
